Ο Ζιφιός (Ziphius cavirostris) είναι ένα κητώδες μέσου μεγέθους με εμφάνιση που θυμίζει ένα μεγάλο και παράξενο δελφίνι και με μήκος που φθάνει τα 6 μέτρα. Το ερευνητικό πρόγραμμα "Ziphius" ξεκίνησε το 1996 με την μελέτη του φαινομένου του εκβρασμού και θανάτου 13 τουλάχιστον ζιφιών στην περιοχή του Κυπαρισσιακού Κόλπου. Η πρώτη σημαντική ανακάλυψη στα πλαίσια του προγράμματος ήταν η εξακρίβωση της αιτίας του φαινομένου αυτού! Τα αποτελέσματα των σχετικών ερευνών δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature (κατεβάστε το αρχείο σε μορφή PDF) το 1998 και άνοιξαν ένα τεράστιο διεθνές επιστημονικό θέμα για την προστασία των κητωδών στον πλανήτη. Παράλληλα, μεταδόθηκαν παγκοσμίως μαζί με συνεντεύξεις μελών του Ινστιτούτου Πέλαγος από το Reuters, το BBC World Service, το CNN, το ABC News, τους Times, το Economist, την Guardian (international), το BBC Wildlife Magazine και δεκάδες άλλα διεθνή και ελληνικά ΜΜΕ. Η έκταση που πήρε το θέμα οδήγησε το ΝΑΤΟ σε προσωρινό πάγωμα των ακουστικών στρατιωτικών δοκιμών. Ξεχωριστή ενότητα του ερευνητικού προγράμματος αποτελεί η μελέτη της βιοακουστικής των ζιφιών. Μάλιστα η ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Πέλαγος για πρώτη φορά παγκοσμίως κατάφερε να ηχογραφήσει τους ήχους του ηχοεντοπιστικού συστήματος των ζιφιών. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης των ηχογραφήσεων αυτών δημοσιεύτηκαν το 2002 στο διεθνούς φήμης επιστημονικό περιοδικό "The Journal of the Acoustical Society of America" (κατεβάστε το αρχείο σε μορφή PDF)

Έκτοτε, το Ινστιτούτο Πέλαγος μελετά τους ζιφιούς στο φυσικό τους περιβάλλον, στα νερά του Αιγαίου, Ιονίου και Λυβικού Πελάγους. Οι δραστηριότητες του προγράμματος "Ziphius" συμπεριλαμβάνουν την φωτοταυτοποίηση των ζιφιών των περιοχών αυτών, καθώς τη μελέτη και της βιολογίας και της συμπεριφοράς τους. Το 2003 το θέμα των μαζικών εκβρασμών ζιφιών ως αποτέλεσμα ακουστικών στρατιωτικών δοκιμών ήρθε πάλι στην επιφάνεια, μετά από ανάλογους μαζικούς εκβρασμούς στις Μπαχάμες (2001) και τα κανάρια νησιά (2002). Το Ινστιτούτο Πέλαγος συμμετείχε στο workshop "Active sonar and cetaceans" που οργανώθηκε για το σκοπό αυτό στο 17ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Κητολογίας με την παρουσίαση με θέμα "Ο μαζικός εκβρασμός ζιφιών στην Ελλάδα"

Το 2001 οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Πέλαγος έκαναν μία ακόμα μοναδική ανακάλυψη μεγάλης σημασίας. Μετά από προσπάθειες τριών χρόνων στη ΝΔ Κρήτη κατέγραψαν και ανέλυσαν για πρώτη φορά στον κόσμο τους ήχους που εκπέμπουν οι ζιφιοί. Τα αποτελέσματα της ανακάλυψης αυτής δημοσιεύτηκαν το 2002 στο διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό The Journal of the Acoustical Society of America (JASA).

Οι ζιφιοί είναι οδοντοκήτη τα οποία αν και απαντώνται σχεδόν σε όλα τα πελάγη του κόσμου, είναι πολύ δύσκολο να παρατηρηθούν και να μελετηθούν εξ' αιτίας του μεγάλου χρόνου κατάδυσης τους (20 έως 70 λεπτά), της "ήσυχης" συμπεριφοράς τους (πάρα πολύ σπάνια κάνουν άλματα), αλλά και λόγω του ότι αποφεύγουν την επαφή με τον άνθρωπο και τις δραστηριότητες του. Έτσι, λίγα πράγματα είναι γνωστά για αυτά τα ζώα και οι περισσότερες γνώσεις ως σήμερα προέρχονται από εκβρασμούς.

Οι ζιφιοί, όπως ακριβώς και οι φυσητήρες, τρέφονται με βαθύβια καλαμάρια που συλλαμβάνουν σε βάθη που φθάνουν ή και ξεπερνούν τα 1000 μέτρα.